پرتیراژترین کتاب سال ۲۰۲۰ تاجیکستان

رستم عجمی؛ استاد اکادمی ملی علوم تاجیکستان

چکیده:

تاریخ هر جامعه و هر ملتی تفکر و شعور آن ملت را نشان می‌­دهد که در مسیر زمان و تجربۀ روزگار حاصل می‌­شود.

پرخواننده‌ترین‌ها

تاریخ هر جامعه و هر ملتی  تفکر و شعور آن ملت را نشان می‌­دهد که در  مسیر  زمان و تجربۀ روزگار حاصل می‌­شود. نتیجۀ چنین شعور و تفکر را ما می­‌توانیم در فرهنگ، اقتصاد، ادبیات، هنر و رفتار هر جامعه در مسیر تاریخ آن جامعه  ببینیم. تفکر و شعور هر جامعه در طول تاریخ که انسانیت و مدنیت در محور و مرکز اصلی آن قرار داشته باشد، همیشه  ماندگار است. علم تاریخ از آن­‌جهت ارزش‌مند است که به ما شعور و تجربۀ جامعۀ گذشتگان بشری را از ابعاد مختلف زندگی می‌­آموزاند. نمونه­‌های اولیه ابزارهای زندگی انسانی، سکه­‌ها، خطوط و نقاشی­‌ها، میراث فرهنگی، آداب و رسوم، روابط انسان­‌ها با هم‌دیگر، و … که در سیر تحول و تکامل تمدن بشری نقش مهمی داشته ­اند، حاصل تجربۀ گذشتگان بشری است که در زمان خاصی زیسته­ اند و از خود در یک مقطع زمانی چنین یادگارهای مادی و معنوی را بر جای گذاشته­ اند.

 چنین یادگاری‌­ها حاصل تفکر و شعور جمعیتی است که با تجربۀ جمعیتی به دست می­‌آیند. و از دل چنین میراث فرهنگی است که ما پی به هستی و چیستی تاریخ تمدن بشری می­‌بریم.

 کتاب « تاریخ تاجیکان» اثر بی‌­زوال آکادمیک باباجان غفوراف نیز از جمله کتاب­‌های مهم تاریخی است که به ما می‌­آموزاند گذشتگان ما نسبت به زندگی و پدیده‌­های حیات چه نوع نگاه و دیدی داشته‌ ­اند. و از خود در طول تاریخ چه گنجینه­‌هایی به یادگار گذاشته ­اند. به همین دلیل خواندن این کتاب برای هر شهروند تاجیکستان نیاز است. خوشبختانه با حمایت دولت تاجیکستان تا آخر امسال قرار است این کتاب با ارزش، با نشر مجدد و تیراژ بالا؛ به هر خانوادۀ تاجیک یک نسخه هدیه داده شود. هدف از چنین تصمیمی خودشناسی هویت ملی و میراث با ارزش تاجیکان در طول سیر تحول تاریخی این ملت بزرگ است. به فرمودۀ محترم پریزدنت امام علی رحمان« اگر کسی گذشتۀ اجدادی خود را نداند، انسان کامل نیست».   شناخت تاریخ گذشتگان خود از ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی، تاریخی، اقتصادی و رویدادهای آن در طول تاریخ، می­‌تواند گنجینه­‌های از عبرت و تجربه­‌های روزگار گذشتگان را به ما بیاموزاند تا در مسیر درست قدم برداریم. چنین اقدام خوب از طرف دولت تاجیکستان نیز می­‌تواند در رشد شناخت فرهنگ غنی تاجیکان در طول تاریخ، کمک کند و هر شهروند تاجیک را با گذشتۀ خویش پیوند و انس ببخشد.

کتاب «تاریخ تاجیکان» کامل‌ترین و جامع­‌ترین کتاب تاریخی آکادمیک باباجان غفور­اف است. پیش از این کتاب معروف، از مولف؛ کتاب « تاریخ مختصر خلق تاجیک » – در سال ۱۹۴۷ – و کتاب  سه جلدی «  تاریخ خلق تاجیک»  –  در سال ۱۹۶۳ – ۱۹۶۵ – که به شکل گروهی از طرف استادان آکادمی فنهای تاجیکستان دوران شوری به نشر رسیده ­است.

 کتاب «تاریخ تاجیکان» از آن جهت ارزش‌مند است  که در آن تاریخ مردم آسیای میانه را از آغاز پیدایش تا دوران انقلاب اکتبر می­‌توانیم ببینیم. به خصوص فرهنگ، تاریخ و تمدن مردم  آسیایی میانه را از جمله مردم تاجیک، ازبک، قزاق، ترکمن  و آداب و رسم رسوم، روابط، و طرز معیشت و زندگی آن‌ها. همچنین از نظر شناخت جغرافیایی، ادیان، خط و زبان،ادبیات، اقوام و نوع سیاست حکومت­‌ها.

این کتاب دارای یک مقدمه و شش فصل است. در مقدمه مولف با تبیین اهمیت کتاب و علم تاریخ، نکاتی را در بارۀ روش و اصول کار خود بیان می­‌دارد. به فرمودۀ مولف: اصول تاریخ نگاری در این  کتاب؛  بر مبنا و اصول تاریخ نگاری زمان شوروی سابق است. همچنین مولف یادآور می­‌شود: «دانستن تاریخ خلق تاجیک برای دانستن منبع‌های روابط عنعنوی خلقهای آسیا میانه کمک می­‌کند. خصوصا تاجیکان و ازبکان که تشکل خلقیت آن‌ها در اساس عمومی نژادی قرار گرفته­‌ است و به هم‌دیگر علاقۀ خیلی نزدیک دارند». در فصل یکم؛ به تشریح و توصیف پیدایش بشر ابتدایی از نظر تشکل اجتماعی اختصاص دارد. در فصل دوم؛ مولف به حیات قوم و قبیله‌­های مختلف به خصوص اجداد تاجیکان در دورۀ پیشرفته و مناسبت­‌های غلام‌داری پرداخته­ است. در فصل سوم؛ مولف به تحقیق و بررسی تاریخ آسیای میانه و سرنوشت آن در دورۀ ظهور مناسبت­‌های فئودلی توجه کرده­ است . فصل چهارم نیز؛ وضعیت آسیای میانه در دورۀ رشد و پیشرفت  و برقراری  ساخت فئودالی تشریح شده­ است. در فصل پنجم؛ اشاره شده به تاریخ خلق تاجیک از ابتدای عصر ۱۶ میلادی تا میان‌ه­ای عصر ۱۹ میلادی و فصل ششم؛  اختصاص دارد به دوران همراه‌شوی آسیای میانه با روسیه و رشد کردن  آن  و مناسبت­‌های کاپتلیستی تا غلبۀ روالیتسیه کبیر ساتسیالیستی ( اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی).

«تاریخ تاجیکان» نخستین بار به زبان روسی در سال ۱۹۷۲ در مسکو چاپ می­‌شود. و مورد توجه عالمان مشهور شوروی سابق و جهان قرار می­‌گیرد. سپس در تاجیکستان به خط سیریلیک و بعد از آن با زبان فارسی در کشورهای افغانستان و ایران منتشر میشود. کتاب «تاریخ تاجیکان» علاوه بر ارزش دانش تاریخی  به دلیل استفاده از منابع و ماخذ مختلف تاریخی همچون؛ نشریه­‌های تاریخ شناسی، باستان شناسی، سکه شناسی، و ادبیات شناسی، خود منبع و مرجع مهمی در علوم گوناگون به حساب می‌­آید. به قول استاد صدر الدین عینی، آکادمیک باباجان غفوراف « شرط‌های مهم تاریخ‌­نویسی، محاکمه­‌رانی بی­‌طرفانه را رعایت کرده­ است».

 آکادامیک باباجان غفوراف؛  که چهره‌­اش،  اسکناس ۵۰ سامانی تاجیک را و مجسمه­‌اش، حیاط درب ورودی اصلی آکادمی ملی علوم تجیکستان را و نامش یکی از دانشگاه­‌های شهر خجند را زینت بخشیده­ است، در سال ۱۹۰۸ میلادی در روستای اسفسار سغد و شهر غفور­اف کنونی، متولد و در سال ۱۹۷۷ از دنیا گذشته­‌ است. پدرش؛ سنگین­‌اف غفور، دهقان و کارمند راه‌­آهن و مادرش؛ راضیه آزاد، شاعرو ادیب و فرهنگی بوده ­است. تربیت غفوراف در یک خانوادۀ کاملا فرهنگی و ضیایی و زیر نظر مادر فرهیخته  و هنردوستش باعث شد که در پرورش فکری باباجان غفوراف تاثیر علمی بگذارد و از غفوراف یک چهرۀ شاخص و برجسته و قهرمان در تاریخ تاجیکستان بسازد.

آکادمیک باباجان غفور­اف ضمن فعالیت­‌های علمی و پژوهشی در رشتۀ تاریخ به روزنامه­‌نگاری نیز مشغول بود. از وی زیاده از  ۴۰۰ مقاله و زیاده از ۳۰ کتاب به جا مانده ­است. مقالات و کتب ایشان در مسکو، تهران، کابل، پاریس، برلین، دهلی و… به چاپ رسیده ­است.

عنوان دکترای افتخاری دانشگاه تهران از طرف دانشمندان ایرانی نیز ارزش علمی این شخصیت و چهرۀ ماندگار تاجیک را نشان می‌­دهد.

از طرف دولت تاجیکستان نیز بارها برای این فرزانۀ فرزند تاجیک گرامی‌داشت و بزرگداشت و برنامه­‌های فرهنگی و علمی گرفته شد و می‌­شود.

به اشتراک بگذارید:

به اشتراک گذاری بر روی facebook
به اشتراک گذاری بر روی twitter
به اشتراک گذاری بر روی telegram
به اشتراک گذاری بر روی whatsapp
به اشتراک گذاری بر روی email

مطالب مرتبط

چرا غزه – پر جمعیت‌ترین مکان کرۀ زمین – روی نقشۀ گوگل تار دیده می‌شود؟

با اینکه تصاویر باکیفیت در اختیار شرکت‌های ماهواره‌ای قرار دارد، قسمت عمدۀ سرزمین‌های اسرائیل و فلسطین در گوگل اِرث با کیفیت پایین ظاهر می‌شود و به سختی می‌توان از طریق نقشۀ گوگل اتومبیل‌ها را در غزه دید.

راهبرد فشار حداکثری بر پایتخت

به نظر می‌رسد که راهبردی برای از پا درآوردن کابل طراحی شده است که برمبنای آن جلو تامین سوخت و برق پایتخت را می‌گیرند، در داخل شهر خراب‌‌کاری می‌کنند و در نظر دارند آن را محاصره کنند.